Kijk en luister goed
Het is warm in theater De Veste op 27 mei. De organisatie heeft – heel attent – voor flesjes water en waaiers gezorgd. In de foyer zoemt het van opgetogen stemmen, bekenden omhelzen elkaar. Toch altijd spannend, zo’n openingsavond. Vanavond krijgen we een voorproefje te zien van drie voorstellingen.
In de zaal heet presentator Oudail el Omari ons welkom bij de 15e editie van het DFF. Twee jaar geleden was hij één van de makers. Hij heeft zijn deelname als zeer leerzaam ervaren.
DE TOEKOMST SPEELT HIER
Het thema dit jaar is “De toekomst speelt hier”. Dat is letterlijk het geval voor de deelnemers. Voor hen is dit de opstap naar een toekomst in de theaterwereld, waarbij ze zich gesteund voelen door het team van DFF en gedragen door het publiek. De performances bestrijken een breed spectrum: van koloniaal verleden, tot zelfbeeld, zorgen om het milieu, AI, oorlogsdreiging etc. El Omari drukt ons op het hart: “Kijk en luister goed”.
Wethouder Frank van Vliet krijgt het woord. Uit eigen ervaring weet hij hoe belangrijk subsidie voor een maker is. Hij overhandigde onlangs een brief aan iemand, waarin stond dat haar project financiële ondersteuning krijgt en hij zag hoeveel dat betekende voor diegene. Het ging om zijn echtgenote, zegt hij met trots. Fringe drijft op uitwisseling met elkaar en op zich verplaatsen in de ander, voegt Van Vliet eraan toe.
Tamara Griffioen, artistiek leider van DFF, vertelt dat ze zich soms vertwijfeld afvraagt of het festival voldoende aanmeldingen zal krijgen en of voldoende locaties hun deuren zullen openen. Die twijfel blijkt altijd ongegrond. Ook dit jaar biedt DFF een vol programma en zijn er volop verrassende locaties in Delft. Fringe leeft!
PRETTY PRIVILEGE
Collectief Teder, de winnaar van vorig jaar, mag het spits afbijten met hun voorstelling ‘Pretty Privilege’. Als multifunctioneel decorstuk gebruiken Clé Delphi en Isa Zwart een enorme baljurk met hoepelrok. Isa’s hoofd verschijnt boven de baljurk uit en zij zingt een Italiaanse aria over de schoonheid van de vrouw.
Op band horen we een gesprek tussen een huilende vrouw en een plastisch chirurg. De vrouw vindt haar neus lelijk, doch de arts raadt een operatie af en zegt: “Ik zie gewoon een mooie vrouw.” Is het dan onzin om zo onzeker te zijn over een neus? Is dat niet ontzettend hypocriet? Er zijn tenslotte ergere dingen in de wereld. Maar stel dat je je telkens de ‘lelijke’, de ‘mindere’ voelt in vergelijking met je vriendin. Zo zeer zelfs, dat je de vriendschap wilt verbreken?
Via een absurdistische bijeenkomst voor Esthetische Innovatie in Parijs, een tweede gesprek met de plastisch chirurg en een gekooide laboratoriumrat, onderzoekt Collectief Teder waarom wij het zo belangrijk vinden om mooi, jong en aantrekkelijk te zijn. Welke boodschap geven we aan onze kinderen (met name onze dochters)? Het onderwerp ‘uiterlijk’ wordt misschien als oppervlakkig beschouwd, maar de uitwerking die Collectief Teder eraan geeft, heeft wel degelijk diepgang.
PULLING THE TRIGGER
‘Pulling the trigger’, de tweede voorstelling van de avond, is een combinatie van dans en spoken word. Vergezeld gaand van dreigende muziek en een soundscape van oorlogsgeweld zien we een man (danser Marko Šakić) die langzaam rondjes draait. Een soldaat die is teruggekeerd. Hij lijkt de draad te hebben opgepakt. Doet boodschappen, maar weet ondertussen niet meer wat hij gekocht heeft, welke datum het is, wanneer hij is teruggekomen. In zijn hoofd is het chaos.
Het samenspel van beweging en woorden maakt duidelijk wat zijn situatie is. Met de bewegingen worden gruwelijke beelden opgeroepen: vluchten, vechten, granaten gooien, wegduiken, gewond raken, geboeid worden, ondervraagd worden. Met de woorden vertelt hij de droge feiten: opgeroepen toen hij 18 was, geen optie hebben om ‘nee’ te zeggen: “Do what you must. Be a man. Be all what you can be. Don’t look back.” Tja, ‘don’t look back’… hoe kan dat wanneer de oorlog zo diep in je zit.
Hij kijkt een andere soldaat in de ogen, de vijand. Hij is een mens, net als hij. Hij heeft vast een favoriete kleur, een favoriete kant van het bed. Alleen ‘in the dirt you don’t think’, dan haal je de trekker over.
Deze indringende solovoorstelling laat zien welke sporen oorlog achterlaat. Maker Daria Titova heeft een treffende manier gevonden om dit duidelijk te maken.
OOST, WEST, THUIS, WEG
Ook de derde voorstelling is een combinatie van woorden en dans. In ‘Oost, west, thuis weg’ gaat Janne Groen op zoek naar haar identiteit. Het geboorteland van haar vader is Indonesië. Voor haar een mysterieus land. Ze ligt op de grond en tekent met haar handen een Indonesisch landschap voor ons, terwijl ze vertelt wat ze ziet: een paradijselijk strand, een hemel die altijd blauw is, een volgeladen tafel, een lachende vader.
De dagdroom stopt abrupt en we zien een worsteling. Ze beschrijft haar vader met positieve woorden: muzikaal, creatief, vriendelijk, zorgzaam. Toch kunnen deze karaktereigenschappen ook een negatieve lading krijgen, wanneer je emoties onderdrukt, jezelf wegcijfert, dienstbaar bent tot het uiterste. “Het gaat goed! Ik draag het!” schreeuwt Janne uit. Haar vader droeg het en nu draagt zíj het.
Zij is Indisch. Ze wil zich het liefst één voelen met hen, maar ze blijft een vreemde, want zij is de dochter van een onderdrukker én een slachtoffer van het kolonialisme. Hoe gelukzalig haar tante Dotty ook spreekt over vroeger met een gezellige, grote familie, allemaal slapend op matjes in de huiskamer. Zo zal het voor haar nooit worden.
Ook dit is een verhaal om goed naar te luisteren. Een zeer persoonlijk verhaal dat op zeer persoonlijke wijze is vormgegeven. Gitarist Seyoum Yuno en saxofonist Wytze Minne de Swart zorgen voor de muzikale ondersteuning.
Tekst: Marie-Jet Eckebus
Beeld: Maurice Gemmeke
